in de verse sneeuw

klik hier voor foto's van Leon

klik hier voor foto's van Ton

Karakter van de reis

Een kampeerreis in de Brenta-Dolomieten en het Stelvio-gebied, waarbij enkele overnachtingen in berghutten. Deze reis was ik reisleider voor Sindbad, waarbij ik alle tochten heb kunnen meelopen, omdat ik niet voor de transfers van de deelnemers en bagage hoefde te zorgen.

Groep

De groep bestaat uit 16 deelnemers, 9 mannen, 7 vrouwen in de leeftijd van 28 tot 43 jaar. Een grote groep met dan ook ruimte om kleinere subgroepjes te vormen. Alle deelnemers zijn goede wandelaars, er waren geen uitgesproken zwakke deelnemers bij, het uitvoeren van het programma was daardoor voor niemand een probleem. Een heel gezellige groep die bestond uit Renate, Else, Daniella, Karen, Josien, Hella, Evelien, Leon, Gerald, Frans, Paul, Ton, Hans, Albert, Jaap en Jan-Paul.

gerald renate

naar tuckett

frans1

renate tuckett

Weer

Het weer vormde een belangrijk element in deze vakantie. De eerste week werd nog gekenmerkt door mooi weer, maar het 2^e weekend werden we overvallen door het slecht weer, waarbij het dagenlang achtereen vrijwel continu heeft geregend. We hebben die dagen wat moeten improviseren in het programma, hetgeen voor niemand een probleem was.

Eten/drinken

De campings zijn prima en hebben uitstekend sanitair. Ze zijn wel meer ingericht voor caravans en campers en minder voor kleine trekkerstentjes, maar als je met een groep bent is dat minder erg dan wanneer je individueel kampeert.

De hutten zijn van goede kwaliteit, beter dan je in Frankrijk of Zwitserland doorgaans aantreft. Dat komt o.a. omdat veel hutten een verbinding hebben met het dal, soms met een goederenliftje, soms via een gravelweg. In de hutten die wij hebben bezocht heeft iedereen een eigen bed dat zich op een slaapzaal bevindt en zijn er soms douches aanwezig. Wij lieten altijd een lunchpakket maken zodat we niet al te veel met proviand hoefden te sjouwen.

Landschap

We hebben deels in de Dolomieten gewandeld en deels in de Alpen. Met name de Dolomieten hebben een uniek landschap, bestaande uit imposante sterk geërodeerde steile rotswanden. In de Alpen hebben we heel hoog in de bergen gewandeld, omgeving Adamello en Ortler, een gebied met schitterende toppen en grote gletsjers.

Vervoer

Aanvankelijk zou ik het vervoer van de deelnemers en bagage verzorgen met een busje van Sindbad, maar door omstandigheden is dit niet doorgegaan. Daardoor heb ik de deelnemers bij alle wandelingen kunnen begeleiden door de bergen. We zijn hierdoor wel afhankelijk van plaatselijk ingehuurd vervoer, hetgeen niet altijd optimaal liep.

in blauw de standplaatsen, in rood de gewandelde routes

Reisverslag

We zijn zaterdag 13 augustus begonnen bij het plaatsje Arco, vlakbij het Gardameer, echt een klimmersparadijs en buitensportcentrum. Daarna een paar dagen wandelen in de omgeving van Pinzolo, waar we gisteren met 6 deelnemers een hele zware dag hadden. We hebben namelijk een ommetje gemaakt dat door de vorige reisleider was aangeraden, maar dat ommetje ging dwars door het gebergte waar absoluut geen pad te vinden was, al lijkt het er op de kaart wel op. Maar de kaarten zijn hier echt aanwijsbaar niet goed, er zitten veel afwijkingen en fouten in, dus je moet extra goed opletten. En gisteren was het onverantwoord wat ik met het groepje heb gedaan, we hebben moeten klauteren en klimmen over blokkenterrein, en struinen door struikgewas en over steile grashellingen, heel zwaar en erg moeilijk. Gelukkig was het groepje heel hecht en we hebben elkaar erdoorheen gesleept. We kwamen doodmoe aan om half 8 in de avond, na 11 uur lopen! Een ervaring die ik nog niet eerder heb meegemaakt, natuurlijk kan je wel eens een paadje of zo missen, maar dit was echt helemaal niks. Jammer dat deze route mij is aangeraden, ik ga in NL nog navraag doen bij mijn voorganger.

renate tuckett

frans tuckett

renate tuckett

frans tuckett

Woensdag 17 augustus hadden we een rustdag en niemand is een extra wandelingetje gaan doen. We hebben genoten van het mooie weer, waar we zolang naar hebben uitgekeken en wat rondgehangen in Pinzolo.

18 augustus: We doen een 2-daagse tocht door de bergen, met een overnachting in de Rifugio Graffer. We worden weer in 2 groepjes met taxibusjes weggebracht en startten vanaf een parking op 1500m boven Madonna di Campiglio, waar we honderden auto’s zien staan. Dat is wel even schrikken en belooft niet veel goeds voor de drukte die we kunnen verwachten op de wandelpaden.

We klimmen eerst door bos omhoog en bereiken snel de eerste hut waar natuurlijk een koffiestop is. Van daar kiezen we route 318, een schitterend pad met mooi uitzicht over dit deel van de Brenta-Dolomieten. We hebben mooi weer en komen snel aan bij de Rifugio Tuckett (2268m), vanwaar we een extra klimmetje kunnen doen naar de pas. Hier zien we enkele prachtige massieve torens om ons heen, waarvan de Tuckett er één is. Het klimmetje omhoog doe ik samen met Renate en Frans en we bereiken in hoog tempo de pas. De klim hierheen is vaak voorzien van staalkabels, omdat er veel erg steile stukje tussen zitten, waarbij het stevig klauteren is. Wij vinden dit allemaal heerlijk klimmen zo en voldaan rusten we even uit op de pas en maken we enkele foto’s.

jim renate frans

jim tuckett

renate tuckett

graffer

Terug bij de Tuckett wacht ik nog op enkele deelnemers voordat we het laatste stukje afleggen naar onze overnachtingsplaats de Rifugio Graffer (2270m). Als laatsten komen Hans en Paul om 16.00 uur terug van het extra klimmetje en gedrieen lopen we in ruim een uur naar de Graffer. Onderweg krijg ik ineens een vreemd SMS-je. “We vertrekken nu van de Tuckett en we zijn iets later, Josien en Karen”. Daar snap ik niets van want ik had ze al enkele uren daarvoor bij de Tuckett uitgezwaaid, ze gingen toen al naar de Graffer. Maar wat blijkt, ze hebben een verkeerd pad gekozen en moesten toen weer terug naar de Tuckett en zijn wederom van daar vertrokken, nu eindelijk wel via het goede pad.

Gelukkig komen ze nog ruim voor het donker om kwart over 6 aan en we kunnen met z’n allen aanschuiven voor het diner, dat best redelijk is. Lasagna vooraf, goulash als hoofdgerecht en creme caramel toe. De Graffer is een luxe hut, iedereen heeft een eigen bed, het sanitair is uitstekend, er is zelfs een douche (3 euro voor heel eventjes dus niemand van ons is gaan douchen) en we kunnen drinkwater krijgen aan de bar. De prijzen liggen ook niet al te hoog dus het bevalt prima hier. Wel een beetje jammer is dat de hut direct aan de skipistes ligt en onder een gondellift. Het is dus makkelijk bereikbaar en ligt niet echt erg afgelegen. We gaan vroeg slapen in de grote slaapzaal eerst nadat Gerald een vogeltje heeft gevangen dat zich ophield in onze slaapruim.

ton jaap josien hans

hans

frans ton

jaap frans ton hella

Vandaag stond in het teken van mooie uitzichten op massieve bergen, en vooral vele vele honderden Italiaanse wandelaars op de route, echt steendruk is het hier.

19 augustus: We hebben een lunchpakket besteld voor 5 euro en vertrekken om half negen voor de wandeling naar Lago di Tovel. Gelukkig is het veel stiller dan gisteren, hier komen we zowat niemand tegen. Er zijn onderweg dan ook geen hutten en liften, dus dit gebied is veel moeilijker te bereiken. Vier deelnemers Daniella, Else, Jan-Paul en Paul kiezen de route linksom en ik ga met de anderen de afgesproken route rechtsom, die ook schitterend mooi is. Aanvankelijk heel makkelijk lopend soms over grote ruime weiden in diepe dalen met enorme massieven om ons heen, later door het bos waar het zwaarder wordt want we moeten flink afdalen, al met al ruim 1400meters omlaag vandaag. We maken dan ook de dag heel gemakkelijk vol met het wandelen en komen pas tegen vieren aan bij het prachtige meer Tovel, waar we nog net een kopje koffie kunnen drinken vooraleer we de PaterNoster bus instappen. Na een rit van bijna anderhalf uur bereiken we de camping van Peio en zetten we snel de tentjes op want de eigenaar Valentino heeft voor ons pasta gemaakt. Iets te weinig blijkt achteraf en hij is zo aardig om nog friet met hamburgers tevoorschijn te toveren.

20 augustus: Vandaag zouden we gaan wandelen naar het meer, maar de regen komt echt met bakken uit de lucht, dus doden we de tijd door in de bar te gaan zitten, waar ik over een internet-computer kan beschikken. Het weer voor de komende dagen is nog slecht, wel jammer, we hebben net pech dat heel Italie in een slechtweerzone is terechtgekomen. Het regent nu onophoudelijk sinds vrijdagavond en dan moet je je programma aanpassen. We komen om te wandelen en dat is met die regen best moeilijk.

Gelukkig zitten we op een prima camping hier in Peio, camping Val di Sole, waar eigenaar Valentino de scepter zwaait en ons heel erg terwille is om het ons zoveel mogelijk naar de zin te maken. Toen we aankwamen heeft hij zijn best gedaan om voor ons eten klaar te maken terwijl hij geen restaurant heeft hier, alleen een bar. Maar met kunst en vliegwerk hebben we pasta gekregen en daarna friet met Hamburger, echt heel klantvriendelijk van hem.

groep_in_regen

albert hans paul regen

karen renate regen

opdrogen in rifugio

We hebben ook een mooie plek gekregen, onze tentjes staan op de terassen tussen de bomen, met genoeg plek voor onze keuken en woonkamer, waar we jammer genoeg geen gebruik van hebben kunnen maken vanwege de aanhoudende regen.

Het sanitair hier (zoals overal in de Dolomietencampings tot nu toe) voldoet ook uitstekend, en er zijn wasmachines en drogers, die we graag gebruiken.

Voorts heeft Valentino iedere avond een eenvoudige animatie, de ene keer mogen mensen zelf hun zang en acteerkunst vertonen, de andere keer is er een soort disco, met veel folklore en Zuid-Tiroolse muziek. Allemaal heel eenvoudig en reuze gezellig.

Zaterdag hebben we dus maar helemaal niets uitgevoerd. Tijdens het ontbijt begon de regen weer te kletteren, voortdurend gepaard gaand met onweer, dus gaan we maar het dorpje Cogolo bezoeken, dat hier 15 minuten vandaan ligt. Cogolo heeft werkelijk niets te bieden, er zijn enkele toeristenwinkeltjes, een stuk of 3 restaurantjes plus een supermarkt. En precies als wij arriveren sluiten alle winkels tussen 12 en 16 uur, dus blijven we maar in de restaurantjes zitten. We gebruiken de bus, dus zijn afhankelijk van de vertrektijd, en we zijn genoodzaakt om hier vele uren in het barretje te hangen, want naar buiten is geen optie omdat het steeds hard regent. Tot het toch geleidelijk ophoudt en nog even het zonnetje doorkomt, zodat we lopend naar de camping kunnen en daar nog wat spullen kunnen uitspoelen en uithangen. Gelukkig heb ik een restaurantje gereserveerd in Cogolo, waar we een compleet menu krijgen, incl. wijn, mineraalwater en koffie voor 12,90 euro. Alleen voor een toetje moet je nog apart betalen, 2 euro. Absurd goedkoop natuurlijk, lekker eten, in een mooi 3-sterren hotel, en dan brengt de eigenaar met zijn busje ons nog gewoon gratis terug naar de camping! Echt goed hier hoor, die Italianen.

opwegnaar vioz

ton vioz

frans gerald

frans gerald vioz

Zondag 21 augustus: het regent onophoudelijk, enkele tentjes beginnen al te lekken, we worden er al een beetje moe van. Maar het schijnt voorlopig nog enkele dagen aan te houden, dus we moeten het maar nemen zoals het is.

Vandaag is het weer echt heel slecht; tot nu toe (het is nu 19 uur hier achter de internetcomputer op de camping) is het continu blijven regenen, dat maak je toch niet vaak mee. Toch zijn we maar gaan wandelen, want weer een dagje zitten in een barretje, daar word je helemaal niet goed van natuurlijk.

We gaan wandelen naar het meer, en nemen voor de eerste 3km de bus van 10.41 uur, het is nl. een saai stuk tot aan Peio Fonti. Vanaf daar wandelen we door het bos naar de rifugio, waar we verzopen aankomen en koffie drinken. Verder gaat het over de routes 110 en de 124 omhoog en terug naar Peio Fonti. Het is koud, de hele dag 8 graden, en we krijgen het dan ook koud van al dat water dat op ons neerkomt. Nou ja, we hebben er al met al toch schik in en we zijn blij dat we erop uit zijn gegaan, want er valt hier in dit afgelegen dal hoegenaamd niets te beleven.

Vanavond eten we kip met lasagna, het is de wekelijkse service hier op de camping, iedere zondag is er eten voor de gasten en wij mogen dat weer in de bar gebruiken. Heel erg aardig natuurlijk.

Nou, we hopen dat het morgen niet de hele dag regent, want al onze spullen zijn nat en je kunt niets drogen in die kleine trekkerstentjes, dus dat wordt nog improviseren morgen wat we gaan doen.

janpaul

jim gerald frans

karen renate

karen

Maandag 22 augustus hadden we een iets betere dag, na al die dagen voortdurende regenval. Het was vandaag desondanks niet zulk mooi weer, maar we zijn er toch op uit gegaan. Want weer een dag op de camping zitten is ook niet alles.

Vanuit de camping nemen we de bus en daarna de lift van Peio Fonti naar boven, zodat we een stuk hogerop kunnen wandelen. We wandelen richting Cime de Vioz, een top van ruim 3600m, die we overigens niet van plan zijn te beklimmen, daarvoor is het weer veel te onstabiel en duurt de beklimming ernaartoe ook veel te lang. Voorts ligt er veel verse sneeuw na de enorme neerslag van afgelopen dagen, dus kijken we wel hoe ver we komen.

Het gaat goed met het wandelen door de deelnemers, ze zijn allemaal sterk genoeg om hier in de bergen stevige wandelingen te doen, we kunnen dan ook makkelijk zo'n 1000 hoogtemeters overbruggen en moeten stoppen rond de 3000m, want daar begint zo'n beetje de verse sneeuw. En het is niet mogelijk om verder te lopen, want de sneeuw wordt steeds dieper, en meer dan 10/20cm kunnen we niet aan met onze eenvoudige bergschoenen en uitrusting. Helemaal niet erg, want het is een schitterende tocht met prachtige panorama's, zeker omdat het landschap een mysterieuze sfeer heeft door de bewolking die steeds op komt zetten en dan ineens weer verdwijnt. Iedere 10 minuten is het weer anders, heel mooi. Iedereen is dan ook voldaan, ook al is het koud met max. 3 graden op het hoogste punt van vandaag. We dalen af en bij de camping aangekomen begint het weer onophoudelijk te regenen. Dat betekent wederom: uit eten, en we gaan weer naar hetzelfde goede restaurant van een paar dagen geleden, waar we een compleet 3-gangen menu plus wijn, water en koffie genieten voor in totaal 16,50 incl. fooi en terugbrengen naar de camping!

groep forcola

rifugio larcher

wijzen naar een gems

gems

De groep is erg leuk en ik kan het met zowat iedereen goed vinden. De groep bestaat uit 16 dlnrs, 9 man 7 vrouw, en de leeftijd ligt heel dicht bij elkaar, tussen 28 en 43 jaar. Er wordt veel gelachen en ik heb het makkelijk als reisleider, hoef eigenlijk alleen maar de wandelingen voor te lopen of een route te verzinnen als het programma bijv. door regen in de war wordt geschopt.

Dinsdag t/m donderdag vormen het hoogtepunt van deze vakantie. We maken dan nl. een 3-daagse huttentocht heel hoog in de bergen en doen dit helemaal op eigen kracht. We lopen vanuit de camping in Peio omhoog naar de eerste hut en eindigen vanuit de 2e hut na een enorme afdaling weer op de volgende camping.

Dag 1 is al meteen heel pittig en we klimmen vandaag in totaal 1700m, door nog een extra colletje erbij te doen. We komen eerst aan bij de Rifugio Larcher, wat we allemaal toch vlot doen, de conditie is inmiddels bij de meesten flink opgevijzeld. Vanuit de hut probeer ik met enkele deelnemers nog een extra colletje te beklimmen, maar net als gisteren strandt ook deze poging niet op de top maar rond de 3000m, vanwege veel te veel sneeuw op het pad. We zien de markeringen niet meer en zo raken we het pad kwijt. We gaan dan ook terug, verstandig als we zijn, want veiligheid staat bovenaan. Gelukkig genieten we enorm van dit soort extra uitstapjes. Vandaag is het ook leuk om op geschikte momenten er even flink tegenaan te gaan en met name Gerald probeert mij bij te houden. Leuk om af en toe ook eens flink de pas erin te zetten, nu even in de hoogste versnelling en Gerald moet alleen het laatste stuk afhaken.

naar de gletsjer

naar de gletsjer

naar de gletsjer

jim naar de gletsjer

De Rifugio Larcher is wel een aardige berghut, het is alleen erg koud, er staat een keiharde noordenwind en de buitentemperaturen schommelen tussen de 2 en 8 graden boven nul.

Vanavond maken we kennis met de gidsen Marten en Luccca, die ons morgen over de gletsjer zullen begeleiden. Het eten in de hut is prima, met name de dik gevulde soep valt erg in de smaak. De kosten hier liggen niet zo hoog als in Frankrijk of Zwitserland, we nemen een lunchpakket voor 6 euro, koffie koste ruim 1 euro, cola e.d. rond 2,20 euro. De hut zelf kost rond 30 euro halfpension voor leden van de Bergsportvereniging.

Op woensdag staan we wat vroeger op om op die manier veel tijd te hebben de gletsjer over te steken, hetgeen achteraf ook nodig blijkt te zijn. We vertrekken al voor 7 uur en lopen achter gids Lucca aan in een heel traag maar gestaag tempo, zodat iedereen zo'n beetje bij elkaar blijft. Al snel bereiken we de sneeuwgrens en is het zoeken naar het pad en stampen in de sneeuw. Lucca moet als voorloper steeds het pad maken en dat is loodzwaar in deze verse sneeuw, waar nog niemand heeft gelopen. De sneeuw is gem. 30/40 cm diep, en daar een nieuw spoor maken is erg zwaar. Maar ook voor ons allemaal is het veel zwaarder dan je normaal gewend bent bij het bergwandelen, dus de vermoeidheid slaat bij velen toe. De tocht duurt ook veel langer dan normaal en we bereiken de volgende Rifugio Dorigoni pas na 9 uur lopen.

gerald

leon evelien

jim naar de gletsjer

groepsfoto bijdegletsjer

We hebben wel geluk met het weer, gelukkig is het steeds beter geworden en vandaag is het een topdag, meestal is het zonnig of lichtbewolkt. We kunnen schitterende foto's maken en voor de meesten is het de eerste keer dat ze aan touw lopen en dat ze stijgijzers onder de schoenen gebonden hebben. Voorts de eerste keer dat ze over een gletsjer wandelen. Geen moeilijke gletsjer, vrij vlak zelfs zonder al teveel spleten, maar de verse sneeuw waar we in stampen maakt het allemaal erg zwaar. Ook de afdaling richting hut is de eerste helft nog in sneeuw, en dat maakt het voor veel deelnemers erg moeilijk, omdat we vaak steil omlaag gaan over een pad vol met sneeuw.

Uiteindelijk bereiken we weer de rotsen en gaat het allemaal makkelijker en glijden en glibberen we niet meer. We komen doodmoe aan bij de hut waar het zonnetje weer volop schijnt en genieten van onze eerste verse drankje van vandaag, voor de meesten is dat cappuccino. Mooi tijd om nog de schoenen enigszins te drogen, want die zijn bij iedereen drijfnat van binnen en buiten.

De Rifugio Dorigoni is de beste hut tot nu toe, alles is prima hier, heel gemoedelijk en gastvrij, lekker eten, er is zelfs een douche (4 euro); we hebben geluk dat de laatste hut ook de leukste is. We slapen deze keer weer met de hele groep op 1 slaapzaal en kunnen nu eens wat langer uitslapen dan gisteren. We staan dan ook pas rond 7 uur op.

Donderdag verlaten we de hut voor eerst een pittige klim naar 2950m, vanwaar we een immense afdaling hebben van ruim 1700m naar het dal. We komen hier in een gebied met talloze bergmeertjes, die sprookjesachtig aandoen door de mist en dunne bewolking die af en toe inkomt. Het is ontzettend mooi hier, wel nog steeds erg koud, maar als je eenmaal in beweging bent is dat geen enkel probleem.

naar de gletsjer

naar de gletsjer

naar de gletsjer

naar de gletsjer

Ik daal samen met Frans, Gerald, Renate en Karen in hoog tempo af naar het plaatsje Piazzola waar we boodschappen doen voor het avondeten. Alle andere deelnemers hebben dit plaatsje gemist, gelukkig dat wij nog bij de winkel naar binnen zijn gegaan anders hadden we niets te eten vanavond.

Eindelijk weer zelf koken vandaag op de camping van Rabbi, ik denk dat dat zowat een week geleden was, dankzij het slechte weer en de huttentochten tussendoor.

Vrijdag lummelen de meesten wat aan op de camping, want iedereen is erg moe van de lange en zware wandelingen de afgelopen dagen, en de bus komt ons al om 12 uur ophalen en brengt ons weer in 2 uur terug naar Arco, waar we 2 weken geleden zijn begonnen. Daar nemen we al afscheid van Jan-Paul en we kunnen de laatste keer zelf koken op de camping, net als gisteren vegetarisch voor de hele groep, en dat valt toch steeds in goede aarde.

Zaterdag is de laatste dag. De deelnemers gaan pas rond 23 uur met de bus naar NL dus hebben de hele dag de tijd om leuke dingen te doen. Je kan hier erg goed rotsklimmen, mountainbiken of een canyoning-tocht maken, maar uiteindelijk is niemand meer actief. Ik wandel met enkele anderen zo'n 8km naar Riva, waar we lunchen, om daarna met de bus weer terug te keren naar de camping.

Vanavond afscheidsdiner bij de pizzeria, wederom in de stromende regen en zondag rijd ik met een Cycletoursbusje mee naar huis.

jim van den berg, augustus 2005